Risk haritası · TSRS 2
Fiziksel ve geçiş riskine ne kadar kırılganız?
Bankaların TSRS raporlarında açıkladığı kırılgan portföy oranları ve tutarları ısı haritasında. Fiziksel risk oranını 20, geçiş riski oranını 23 banka sayıyla verdi.
Fiziksel risk
İklimin kendisinden gelen hasar. Teminatı, üretimi ya da müşterinin ödeme gücünü doğrudan vurur.
- Akut: sel, fırtına, orman yangını, aşırı sıcak dalgası
- Kronik: kuraklık, su stresi, ortalama sıcaklık artışı, deniz seviyesi yükselmesi
Bankada örnek: kuraklık bölgesindeki tarım kredileri, taşkın alanındaki ipotekli konutlar.
Geçiş riski
Düşük karbonlu ekonomiye geçişin maliyeti. Karbonu yüksek sektörlerin kârlılığını ve varlık değerini düşürür.
- Politika ve hukuk: karbon fiyatı, emisyon ticaret sistemi, SKDM
- Teknoloji: eski teknolojinin değer kaybı
- Piyasa ve itibar: talebin ve fonlamanın yeşile kayması
Bankada örnek: demir-çelik, çimento, enerji ve fosil yakıta bağlı krediler.
Sektör ısı haritası
Hangi sektör hangi riske açık?
Düzenlemeler (AB SKDM, Türkiye ETS, BDDK) ve büyük bankaların TSRS raporları hangi sektörleri riske açık sayıyor. Derece bizim yorumumuz değil: her hücre bir kaynağın açık işaretidir.
Geçiş riski
| Sektör | SKDMdüzenleme | TR ETSdüzenleme | BDDKdüzenleme | Akbankbanka | Garantibanka | İş Bankasıbanka | İşaretleyen |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Çimento | ● | ● | ● | ● | ● | ● | 6/6 |
| Demir-çelik | ● | ● | ● | ● | ● | ● | 6/6 |
| Elektrik üretimi (fosil yakıtlı)SKDM ve ETS elektriği kapsar; BDDK ve bankalar fosil yakıtlı üretimi öne çıkarır. | ● | ● | ● | ● | ● | ● | 6/6 |
| Alüminyum | ● | ● | ● | ● | ● | · | 5/6 |
| Gübre | ● | ● | ● | ● | · | · | 4/6 |
| Ulaştırma | · | · | ● | · | ● | · | 2/6 |
| Hidrojen | ● | · | · | ● | · | · | 2/6 |
| İnşaat | · | · | ● | · | · | · | 1/6 |
| Petrokimya | · | · | · | · | ● | · | 1/6 |
● kaynak bu sektörü riske açık olarak sayıyor; renk koyulaştıkça daha çok kaynak işaretliyor. Banka raporları sektörleri derecelendirmiyor, metinde “en açık sektörler” olarak sayıyor.
Fiziksel risk
| Sektör | BDDKdüzenleme | Akbankbanka | Garantibanka | İş Bankasıbanka | İşaretleyen |
|---|---|---|---|---|---|
| Tarım | ● | ● | ● | ● | 4/4 |
| Hidroelektrik ve yenilenebilir enerjiSu varlığına ve aşırı hava olaylarına bağlı üretim. | ● | ● | · | ● | 3/4 |
| Gıda | ● | ● | · | · | 2/4 |
| TekstilSu stresi. | · | ● | · | · | 1/4 |
| Konut ve ticari gayrimenkul (ipotekli krediler)Aşırı hava olaylarında teminat değeri. | · | ● | · | · | 1/4 |
| Enerji dağıtımı | ● | · | · | · | 1/4 |
| Ulaştırma altyapısı | ● | · | · | · | 1/4 |
● kaynak bu sektörü riske açık olarak sayıyor; renk koyulaştıkça daha çok kaynak işaretliyor. Banka raporları sektörleri derecelendirmiyor, metinde “en açık sektörler” olarak sayıyor.
Okuma: çimento, demir-çelik ve fosil yakıtlı elektrik üretimi bütün kaynaklarda geçiş riskine açık; fiziksel riskte tarım öne çıkıyor. İş Bankası verisi 2024 dönemi raporundan. Kaynak bağlantıları sütun başlıklarında.
Fiziksel risk · il bazında
81 ilde iklim kaynaklı tehlikeler
Her ilde yedi iklim tehlikesinin seviyesi. Bankacılıkta okuma: kredilerin ve teminatların yoğunlaştığı illerin tehlike profili, fiziksel riskin nerede birikebileceğini gösterir. Deprem, tsunami ve volkan iklim riski olmadığı için dışarıda.
“Yüksek” seviyedeki il sayısı (80 il)
Nehir taşkını
49
Kentsel sel
54
Kıyı taşkını
4
Su kıtlığı
5
Aşırı sıcak
6
Orman yangını
80
Heyelan
70
Kaynak: ThinkHazard — Dünya Bankası Küresel Afet Azaltma ve İyileştirme Programı (GFDRR). Seviye, tehlikenin o ilde yaşanma olasılığı ve şiddetine göre verilir; il içindeki farkları göstermez. Veri haftada bir kaynaktan yenilenir. Orman yangını tehlikesi kaynakta tüm illerde “yüksek”. İl sınırları: Natural Earth.
Isı haritası
31 banka, beş gösterge
Renk koyulaştıkça oran ya da tutar yüksek. Her sütun kendi içinde boyanır; tutarlarda logaritmik ölçek kullanılır. Hücrenin üzerine gelince KAP notu görünür.
| Banka | Fiziksel riskportföy % | Geçiş riskiportföy % | Fiziksel riskmlr TL | Geçiş riskimlr TL | Yeşil finansmanportföy % |
|---|---|---|---|---|---|
| QNBÖzel | Raporlanmadı | %35 | 153 | 544 | Raporlanmadı |
| HSBCÖzel | %0 | %32 | 0 | 21 | Metin |
| Burgan BankÖzel | %6,4 | %28,4 | 6,9 | 30 | Raporlanmadı |
| AnadolubankÖzel | %10,6 | %27,8 | Raporlanmadı | Raporlanmadı | %0,7 |
| Türkiye FinansKatılım | %11,3 | %17,4 | 29 | Raporlanmadı | %3,8 |
| Yapı KrediÖzel | %27,7 | %16,4 | Metin | Metin | konut+proje fin. içinde %6,4 |
| Garanti BBVAÖzel | %14 | %15 | 141 | 177 | %5,9 |
| OdeabankÖzel | %29,7 | %13 | 16 | 6,8 | %0,8 |
| TSKBKalkınma | %30 | %11 | Metin | Metin | %6,6 |
| İş BankasıÖzel | %16,6 | %7,6 | Metin | Metin | %10 |
| VakıfBankKamu | %8,8 | %5,9 | 266 | 178 | Raporlanmadı |
| TEBÖzel | %4,9 | %5,6 | 0 | 25 | %0 |
| Kuveyt TürkKatılım | %55,2 | %4,5 | 367 | 30 | %4,5 |
| AkbankÖzel | %5,6 | %3,8 | 96 | 65 | Metin |
| Emlak KatılımKatılım | %3,8 | %3,8 | 0 | 0 | Raporlanmadı |
| Albaraka TürkKatılım | %0,2 | %3,7 | 0,4 | 11 | Raporlanmadı |
| DenizBankÖzel | %14,7 | %2,9 | 0 | 0 | %2 |
| Aktif BankKalkınma | Raporlanmadı | %2,3 | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı |
| HalkbankKamu | %60 | %1 | Raporlanmadı | Raporlanmadı | %18,6 |
| ŞekerbankÖzel | %17,3 | %0,7 | 20 | 0,8 | %93,7* |
| Kalkınma ve YatırımKalkınma | kırılgan varlık yok | %0,4 | Metin | 1,6 | %56* |
| CitibankÖzel | %0 | %0 | 0 | 0 | %0 |
| Ziraat BankasıKamu | %0 | %0 | 0 | 0 | %0 |
| AlternatifbankÖzel | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı |
| Enpara BankÖzel | Metin | Metin | Metin | Metin | Metin |
| FibabankaÖzel | şube mevduatının %3,2’si | kredilerin %1,62’si (yüksek skor) | Metin | Metin | Raporlanmadı |
| ICBC TurkeyÖzel | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı |
| ING BankÖzel | Metin | kurumsal-ticarinin %43’ü, konutun %9’u | Metin | Raporlanmadı | Metin |
| Türk EximbankKalkınma | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı | Raporlanmadı |
| Vakıf KatılımKatılım | Boş | Boş | Boş | Boş | Boş |
| Ziraat KatılımKatılım | Boş | Boş | Raporlanmadı | Boş | Raporlanmadı |
| Sektör (ağırlıklı ort. / toplam) | %13,1 | %11,4 | 1.095 | 1.090 | %5,3 |
Gruplar
Banka grubuna göre kırılganlık
Oranlar grup içinde tutar ağırlıklı ortalamadır (toplam tutar ÷ toplam portföy); yalnız oranı ve tutarı birlikte veren bankalar.
| Grup | Fiziksel riskağırlıklı ort. % | Geçiş riskiağırlıklı ort. % | Fiziksel risktoplam mlr TL | Geçiş riskitoplam mlr TL | Yeşil finansmanağırlıklı ort. % |
|---|---|---|---|---|---|
| Katılım6 banka | %34,1 | %4,2 | 396 | 41 | %4,3 |
| Kamu mevduat3 banka | %8,8 | %5,9 | 266 | 178 | Veri yok |
| Özel / yabancı mevduat18 banka | %9,3 | %16,6 | 433 | 870 | %5,4 |
| Kalkınma ve yatırım4 banka | Veri yok | %0,4 | Veri yok | 1,6 | Veri yok |
Risk matrisi
İki riske birden açık olanlar
İki oranı da sayıyla veren 20 banka. Kesikli çizgiler sektör ortalaması: fiziksel %13,1, geçiş %11,4.
Etiketi sığmayan noktaların değeri üzerine gelince görünür; tüm değerler yukarıdaki ısı haritasında.
İki ortalamanın da üstünde
3 banka
Garanti BBVA, Odeabank, Yapı Kredi
Yüksek oran tek başına zayıflık değildir: tanımı geniş tutan ve daha çok sektörü kapsayan banka daha yüksek oran raporlar. Oranı düşük görünen bankanın kapsamı dar olabilir.
Sanayi
Şirketler kendi risklerini nasıl görüyor?
SKDM sektörlerindeki 16 şirketin TSRS özetinde verdiği fiziksel risk, geçiş riski ve iklim fırsatı oranları.
| Şirket | Fiziksel risk% | Geçiş riski% | İklim fırsatı% |
|---|---|---|---|
| KardemirDemir-çelik | %100 | %100 | Veri yok |
| BatıçimÇimento | %91,5 | %93 | Veri yok |
| Mega MetalAlüminyum ve demir dışı metaller | %100 | %85 | %65 |
| Batısöke ÇimentoÇimento | %98 | %84 | Veri yok |
| Çemaş DökümDemir-çelik | %38,7 | %38,7 | %5,8 |
| Kocaer ÇelikDemir-çelik | %15,8 | %25,8 | %2,1 |
| Ayes ÇelikDemir-çelik | %3 | %20 | Veri yok |
| Borusan BoruDemir-çelik | %30 | %9 | %17 |
| Çelik HalatDemir-çelik | %81 | %5,3 | Veri yok |
| AkçansaÇimento | Veri yok | Veri yok | %21,7 |
| Baştaş ÇimentoÇimento | %0,8 | Veri yok | %2 |
| Bursa ÇimentoÇimento | Veri yok | Veri yok | %5,4 |
| ÇemtaşDemir-çelik | Veri yok | Veri yok | %19,4 |
| Göltaş ÇimentoÇimento | %100 | Veri yok | %17,7 |
| GübretaşGübre | %82 | Veri yok | Veri yok |
| Konya ÇimentoÇimento | %1,4 | Veri yok | %0,4 |
Okurken dikkat
Bu haritanın sınırları
- KAP özetinde her banka için tek bir toplam oran var. İl, sektör ve vade kırılımı özetlerde yok; bankaların tam TSRS raporlarında yer alıyor.
- Tanımlar farklı: kimi banka tüm kredi portföyünü, kimi yalnız belli sektörleri ya da teminatları kapsıyor. Karşılaştırma yön göstericidir.
- Sayı yerine metin, “raporlanmadı” ya da boş bırakılan alanlar taralı gösterilir; hücre notunda KAP’taki açıklama yer alır.
Kavramlar: geçiş riskine kırılgan portföy · fiziksel riske kırılgan portföy
Tüm veriler tek Excel’de
31 banka, 34 sanayi şirketi, formüllü sektör ortalamaları, SKDM ve kaynaklar · her satırda KAP bağlantısı