BM İklim Değişikliği Konferansı
COP31 Antalya
9–20 Kasım 2026 · Antalya Expo Center
“Uygulama COP’u” olarak anılan konferansta Türkiye ev sahibi ve eylem gündeminden sorumlu, Avustralya resmî müzakereleri yönetiyor. Liderler zirvesi 11–12 Kasım.
Başkanlık
Türkiye + Avustralya
COP31 Başkanı Murat Kurum; müzakere başkanı Chris Bowen
Kaynak: Clayton Utz, 04.11.2026 ↗Elektrifikasyon hedefi
%20 → %35
Elektriğin küresel enerji talebindeki payı, 2035'e kadar
Kaynak: Turkish Minute, 09.11.2026 ↗Günlük
Gün gün COP31
Müzakerelerden ve sahadan öne çıkanlar. Hedef ve tahminler karar gibi değil, olduğu gibi yazıldı.
13 Kasım 2026 · 5. gün · Cuma
Finans ve ticaret günü: kalkınma bankalarından 103 milyar dolar, ticarette sınırda karbon gerilimi
- Ticaret oturumlarını COP31 Başkanlığı ile Ticaret Bakanlığı düzenledi. Açılışı COP31 Başkanı Murat Kurum ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat yaptı; bakanlar panelinde UNCTAD, Dünya Ticaret Örgütü, Milletlerarası Ticaret Odası ve OECD yer aldı. Bolat, ticaretin iklim çözümünün merkezinde olduğunu ve dönüşümün küçük üreticilere karşılayamayacakları yükler getirmemesi gerektiğini söyledi.
- Oturum başlıkları: düşük karbonlu ve dirençli değer zincirleri, KOBİ'lerin iklime hazır ticarete katılımı, iklim için ticaret finansmanı ve yatırım (Türk Eximbank ve Yeşil İklim Fonu ile), karbon muhasebesi ve izlenebilirlikte ülkeler arası uyum.
- Sınırda karbon gerilimi: kapak kararı için derlenen öneriler arasında “tek taraflı iklim ticaret önlemlerinin” belirli bir sürede kaldırılması da var; bu ifade yaygın olarak AB'nin sınırda karbon düzenlemesine (SKDM) yönelik okunuyor. Arap ve Afrika grupları müzakerelerde bu önlemlere karşı çıktı. Bu bir karar değil, masadaki önerilerden biri.
- Çok taraflı kalkınma bankaları ortak açıklamasında, 2025'te düşük ve orta gelirli ülkelere 103 milyar dolar iklim finansmanı sağladıklarını bildirdi (önceki yıla göre %21 artış). Bunun 35 milyar doları uyum için; ayrıca 35 milyar dolar özel sektör finansmanı harekete geçirildi. 2030 hedefi yılda 120 milyar dolar.
- Finansman açığı: hedef, 2035'e kadar gelişmekte olan ülkelere yılda en az 300 milyar dolar kamu kaynağı ve tüm kaynaklardan 1,3 trilyon dolar. BM'ye göre mevcut gidişle 1,3 trilyonluk hedefin yılda 840 milyar dolar altında kalınabilir. Genel Sekreter Guterres, kalkınma bankalarından özel finansmanı çekmek için garantileri artırmalarını istedi.
- Yeni taahhütler: Kanada ve Birleşik Krallık 1,3 trilyon dolarlık hedefe bağlılıklarını ortak açıklamayla yineledi; Kanada 12 proje için 116 milyon Kanada doları açıkladı. Kanada, Birleşik Krallık ve Norveç'in kalkınma finansmanı kuruluşları 2030'a kadar 10 milyar dolar iklim finansmanını harekete geçirmeyi hedefliyor.
- Müzakerede İklim Finansmanı İş Programı'nın kapsamı tartışılıyor: gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelerin kamu kaynağı yükümlülüğüne odaklanılmasını, AB, Kanada, Birleşik Krallık, Japonya ve Kore ise tüm finansman kaynaklarının kapsanmasını istiyor.
- Günün tek resmî kararı: COP30'da üzerinde anlaşılan Küresel Uygulama Hızlandırıcısı kuruldu. Her yıl iki iklim çözümünü seçip hızlandırmaya çalışacak; yönlendirme kurulunda Yeşil İklim Fonu ve kalkınma bankaları da var.
Kaynak: Dünya Ticaret Örgütü — Finans ve Ticaret Günü programı ↗Kaynak: Climate Home News — 5. gün, 13.11.2026 ↗Kaynak: UN News, 13.11.2026 ↗Kaynak: PINA — kalkınma bankaları açıklaması, 13.11.2026 ↗Kaynak: Down To Earth — Kanada ve Birleşik Krallık, 13.11.2026 ↗Kaynak: Antalya Haber Al — Bakan Bolat, 13.11.2026 ↗11 Kasım 2026 · 3. gün · Çarşamba
Sıfır atık günü ve Liderler Zirvesi
- Liderler Zirvesi Mavi Bölge'de başladı; 95 ülkeden 102 liderin katılımı bekleniyor. Ev sahibi Cumhurbaşkanı Erdoğan; BM Genel Sekreteri Guterres, Avustralya Başbakanı Albanese ve COP30 Başkanı Lula konuşmacılar arasında.
- Günün teması sıfır atık. Zirvenin sonuçları açıklandıkça bu bölüm güncellenecek.
10 Kasım 2026 · 2. gün · Salı
Enerji ve ulaşım günü: emisyon verisi ve iklim finansmanı gerilimi
- Küresel Karbon Bütçesi: fosil kaynaklı CO2 emisyonunun 2026'da %0,4 azalarak 38,2 milyar tona inmesi bekleniyor (belirsizlik aralığı artışı da kapsıyor). Arazi kullanımı dahil toplam CO2 ise 42,8'den 43,3 milyar tona çıkıyor.
- Araştırmacılar uyardı: temiz enerjideki büyüme kalıcı bir düşüşü güvenceye almak için henüz yeterli değil.
- İklim finansmanı iş programının gündeme alınması gelişmiş ülkelerin ilk itirazına rağmen kabul edildi; tutarı, kaynağı ve dağıtımı ise belirsiz.
- BM verisi: gelişmiş ülkelerin uyum finansmanı 2024'te yaklaşık 28,2 milyar $; gelişmekte olan ülkelerin yıllık ihtiyacı 305 milyar $'a kadar.
- IEA'nın ilk Elektrifikasyon Forumu yapıldı. IEA analizine göre mevcut teknolojilerle elektriğin payı 2035'te %23'ten %33'e çıkabilir; %35 hedefinin 2 puan altında.
- UNEP Antalya Uzlaşısı'nı öne çıkardı: binaların işletme enerji yoğunluğunu 2035'e kadar %25 azaltma hedefi.
- Başkanlık, konferans sonunda çıkabilecek kapsayıcı bir karar metni için istişarelere başladı.
9 Kasım 2026 · 1. gün · Pazartesi
Açılış: gündem itirazsız kabul edildi, 1,5°C uyarısı her konuşmada
- Gündem itirazsız kabul edildi. Afrika Grubu'nun uyum finansmanını üç katına çıkarma önerisi uzlaşma olmadığı için gündeme alınmadı.
- COP31 Başkanı Murat Kurum Antalya'yı bir "uygulama konferansı" olarak tanımladı; 1,5°C'nin yol gösterici hedef olmaya devam ettiğini söyledi. Müzakereleri Avustralya'dan Chris Bowen yönetiyor.
- BM İklim Değişikliği Sekreteri Simon Stiell: "İlerleme yeterince hızlı da adil de değil."
- Başkanlığın "35'e 35" hedefi yinelendi: elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı 2035'te %35. Bağlayıcı bir karar değil, hedef.
- WMO iklim güncellemesi sundu; gelişen El Niño'nun 2027'yi daha sıcak yapabileceği uyarısında bulundu. (Son tam yıl verisi: 2025 küresel ortalaması sanayi öncesinin 1,43°C üzerinde; Paris sınırı 1,5°C.)
- Yüksek Hedef Koalisyonu, 1,5°C'nin ulaşılabilir kalması ve aşımın olabildiğince kısa tutulması çağrısıyla bir bildiri imzaladı.
- Sağlık: Antalya Sağlık Direnci Girişimi başlatıldı. İklim ve Sağlık Fonlayıcıları Koalisyonu'na 150 milyon $ yeni taahhüt açıklandı.
Rakamlarla
Masadaki sayılar
Konferansta öne çıkan veriler; sıcaklık için son tam yıl kullanıldı.
2025 küresel ortalama sıcaklık
+1,43°C (sınır 1,5°C)
Sanayi öncesine (1850–1900) göre, tam yıl ortalaması; Paris sınırına 0,07°C kaldı; 2015–2025 kayıtlardaki en sıcak 11 yıl
Kaynak: WMO, State of the Global Climate 2025 (23.03.2026) ↗Fosil CO2, 2026 tahmini
38,2 mlr t
%0,4 düşüş beklentisi (Küresel Karbon Bütçesi)
Kaynak: The Planet Brief — 2. gün ↗Mevcut politikalarla 2100
2,8°C (sınır 1,5°C)
Paris sınırının 1,3°C üstü; tüm NDC'ler uygulanırsa 2,6°C (UNEP Emisyon Açığı Raporu 2026)
Kaynak: Carbon Brief, UNEP raporu ↗Uyum finansmanı açığı
28,2 / 305 mlr $
2024'te sağlanan / yıllık ihtiyaç (BM)
Kaynak: Anewz, 10.11.2026 ↗Göstergeler
Konferansta paylaşılan göstergeler
Açılış sunumları, konuşmalar ve konferans için yayımlanan raporlardaki sayılar; kimin paylaştığı ve kaynağıyla. Hedefler ve tahminler öyle belirtildi.
Isınma ve emisyon
Öngörülen ısınma (2100)
≈ 2,6°C (sınır 1,5°C)
Chris Bowen, müzakere başkanı (açılış) · Paris sınırının yaklaşık 1,1°C üstü; Paris öncesi 4°C'ye yaklaşan öngörüden düştü · kaynak ↗
Mevcut politikalarla 2100
2,8°C (sınır 1,5°C)
UNEP Emisyon Açığı Raporu 2026 · Sınırın 1,3°C üstü. Tüm NDC'ler uygulanırsa 2,6°C; net sıfır taahhütleriyle 2,1°C · kaynak ↗
1,5°C’ye geri dönüş yolu için gereken azaltım (2025’e göre)
%18 / %45 / %69
UNEP Emisyon Açığı Raporu 2026 · 2030 / 2035 / 2040; mevcut taahhütlerle 2030'da yalnız %5–8 · kaynak ↗
Fosil kaynaklı CO2, 2026 tahmini
38,2 mlr t
Küresel Karbon Bütçesi (2. gün) · %0,4 düşüş beklentisi; arazi kullanımı dahil toplam 43,3 mlr t · kaynak ↗
2025 küresel ortalama sıcaklık
+1,43°C (sınır 1,5°C)
WMO · Sanayi öncesine göre, tam yıl; sınıra 0,07°C kaldı · kaynak ↗
Metan ve elektrifikasyonun etkisi
≈ 0,5°C
Simon Stiell (açılış) · İkisi birlikte öngörülen ısınmadan kesebileceği · kaynak ↗
Taahhüt ve uygulama
Güncellenmiş NDC sunan ülke
160+
Chris Bowen (açılış) · UNEP: 1 Eylül itibarıyla 124 ülke, küresel emisyonun %75'i · kaynak ↗
İlk İki Yıllık Şeffaflık Raporu (BTR) sunan ülke
130+
Chris Bowen (açılış) · kaynak ↗
İklim eylemi göstergeleri
96 / 44
BM Küresel İklim Eylemi Yıllığı 2026 · 96 göstergeden 44'ünde ilerleme raporlandı · kaynak ↗
Liderler Zirvesi katılımı
102 lider
COP31 Başkanlığı · 95 ülkeden; 11 Kasım · kaynak ↗
Enerji
Temiz enerji yatırımı (geçen yıl)
≈ 2,2 trilyon $
Chris Bowen (açılış) · kaynak ↗
Fosile göre ucuz yenilenebilir projeler
%90
Simon Stiell (açılış) · Büyük ölçekli projeler · kaynak ↗
Yenilenebilirin sağladığı tasarruf
≈ 500 mlr $
Simon Stiell (açılış) · 2025'te; 2026'nın ilk yarısında 265 mlr $ · kaynak ↗
Elektrifikasyon hedefi (35'e 35)
%35
COP31 Başkanlığı · Elektriğin nihai enerjideki payı 2035'te; IEA: mevcut teknolojiyle %23 → %33 · kaynak ↗
Binalarda enerji yoğunluğu (Antalya Uzlaşısı)
−%25
UNEP (2. gün) · İşletme enerji yoğunluğu, 2035'e kadar · kaynak ↗
Finans ve uyum
İklim finansmanı hedefleri
300 mlr $ / 1,3 trilyon $
Simon Stiell (açılış) · Bakü'de kabul edilen yıllık hedef ve toplam finansman yol haritası · kaynak ↗
Gelişmekte olan ülkelerin uyum ihtiyacı
305 mlr $ / yıl
UNEP Uyum Açığı Raporu 2026 · 2035'e kadar; özel sektör ihtiyacıyla iki katına çıkabilir · kaynak ↗
Uluslararası kamu uyum finansmanı (2024)
28,2–31,7 mlr $
UNEP Uyum Açığı Raporu 2026 · Üç katına çıksa bile ihtiyacın yalnız %20–29'u · kaynak ↗
Güney–Güney uyum finansmanı
3,8 → 9,6 mlr $
UNEP Uyum Açığı Raporu 2026 · 2019 → 2024 · kaynak ↗
Çok tehlikeli erken uyarı sistemi olan ülke
56 → 136
WMO (1. gün) · 2015 → 2025 · kaynak ↗
İklim ve sağlık fonu
450 mln $
İklim ve Sağlık Fonlayıcıları Koalisyonu (1. gün) · COP30'daki 300 mln $ + 150 mln $ yeni taahhüt; ilk yıl 225 mln $ hibe verildi · kaynak ↗
Finans ve bankacılık
Bankalar için izlenecekler
Gelişmelerin finans tarafına etkisi üzerine değerlendirme.
13 Kasım: Finans ve Ticaret Günü yapıldı
Kalkınma bankaları 2025'te 103 milyar dolar iklim finansmanı sağladıklarını açıkladı; 2030 hedefi yılda 120 milyar dolar. Bu kaynağın bir bölümü aracı bankalar ve leasing şirketleri üzerinden kullandırılıyor. Ayrıntı “Gün gün” bölümünde.
Konferansta imzalanan kaynak anlaşmaları
Ak Lease; Asya Kalkınma Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası ve EBRD ile toplam 100 milyon avro ve 100 milyon dolarlık üç anlaşma imzaladı. Emlak Katılım, Karadeniz Ticaret ve Kalkınma Bankası'ndan 25 milyon avroluk, 5 yıl vadeli murabaha kaynağı sağladı. İkisi de yeşil yatırımlar için.
Sınırda karbon (SKDM) tartışması
Gelişmekte olan ülkeler tek taraflı ticaret önlemlerine karşı çıkıyor; AB düzenlemesi yürürlükte. AB'ye ihracat yapan müşterilerin karbon maliyeti, kredi riskinde izlenmesi gereken bir kalem olmaya devam ediyor.
İklim finansmanı iş programı
Gündeme alınması ilk adım; tutar ve kaynak belirsiz. Kalkınma bankaları ve uluslararası fonlardan Türk bankalarına gelecek yeşil kaynakların koşulları bu müzakereye bağlı.
Elektrifikasyon (35'e 35)
Hedef gerçekleşirse şebeke, depolama, yenilenebilir enerji ve elektrikli ulaşımda büyük finansman ihtiyacı doğar; bankalar için yeşil kredi talebi.
Binalar: Antalya Uzlaşısı
Binalarda enerji yoğunluğunu %25 azaltma hedefi; enerji verimli konut ve yenileme kredileri, yeşil varlık oranı açısından doğrudan ilgili.
Gündem
Masadaki başlıklar
Uygulama COP'u
Türkiye–Avustralya ortak düzenlemesi COP30'da (Belém) onaylandı: Türkiye ev sahibi ve eylem gündeminden sorumlu, Avustralya resmî müzakereleri yönetiyor.
İklim finansmanı
Bakü'de kabul edilen, gelişmiş ülkelerin 2035'e kadar yılda 300 milyar $ hedefi ve uyum finansmanı en çetin başlık. 2. günde iklim finansmanı iş programı gündeme alındı; uyum finansmanını üç katına çıkarma önerisi alınmadı.
Ticaret ve SKDM
AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve BMİDÇS ticaret diyalogları gündemde; Türk ihracatçısı için doğrudan önemli.
İkinci Küresel Durum Değerlendirmesi
Paris Anlaşması'nın ikinci küresel değerlendirmesi COP31'de resmen başlıyor.
1,5°C aşımı
UNEP Emisyon Açığı Raporu 2026, 1,5°C'nin geçici olarak aşılmasının artık kaçınılmaz olduğunu söylüyor; tartışma aşımın büyüklüğünü ve süresini en aza indirmeye kaydı.
Adil geçiş ve uyum
Adil Geçiş Mekanizması tasarımı ve Belém uyum göstergeleri müzakere ediliyor.
Program
12 tematik gün
- 9 KasımGıda, tarım ve sağlık
- 10 KasımEnerji ve ulaşım
- 11 KasımSıfır atık · Dünya Liderleri İklim Eylemi Zirvesi
- 12 KasımDirençli şehirler ve yapılı çevre
- 13 KasımFinans ve ticaret
- 14 KasımÇocuklar, gençlik, eğitim ve yetkinlikler
- 15 KasımAntalya'da bir nefes
- 16 KasımBilim, sanayi ve teknoloji
- 17 KasımOkyanuslar, denizler, doğa ve arazi kullanımı
- 18 Kasımİnsan ve sosyal kalkınma
- 19 Kasımİmece: uygulamanın güçlendirilmesi
- 20 KasımNihai müzakereler
Sahadan
Antalya’dan notlar ve fotoğraflar
Konferansın finans oturumlarını izleyen bir bankacının notlarından derlendi. Katılımcı izlenimidir; resmî sonuç ya da mevzuat hükmü değildir.
9 Kasım 2026
- İklime Dayanıklı Ekonomi: Uyum İhtiyaçlarından Yatırıma · Türkiye İş Bankası
- İklim Hedeflerinden Yatırıma: Uluslararası Kalkınma Finansmanı · VakıfBank, IFC, AFD ve AIIB
- Gıda Arz Güvenliği ve İklim Adaptasyonu · TARSİM
Öne çıkan: Kuraklık ve su stresi, riskli bölgelerdeki tesislerin teminat değerini aşındırabilir. Kredi portföyünde iklime dirençli projelere öncelik vermek öne çıkan mesajdı.
10 Kasım 2026
- Biz Neden Buradayız? · Ziraat Bankası
- Hedeften Yatırıma: Elektrifikasyon · VakıfBank
- Future of Türkiye's E-Mobility Market · Garanti BBVA
- Sermayeden Karbon Azaltımına: Yeşil Sanayileşmenin Finansmanı · Türkiye İş Bankası ve IFC
Öne çıkan: Enerji dönüşümüne ve elektrifikasyona uyum sağlayamayan işletmelerde karbon maliyeti nakit akışını bozabilir. Tahsiste temiz enerji yol haritası olan projelerin öne alınması konuşuldu.
13 Kasım 2026
- Yeşil Sanayileşmenin Yatırım Yapılabilir Hale Getirilmesi · Türkiye Bankalar Birliği ve EBRD
- Geleceği Finanse Etmek, Dönüşümü Mümkün Kılmak · Türkiye İş Bankası
- Harnessing Trade for Climate Action (ana oturum) · UNFCCC ve COP31 Başkanlığı
- Finans ve Ticaret Günü bankacılık ve kalkınma kuruluşları resepsiyonu
Öne çıkan: Sınırda karbon düzenlemesinin (SKDM) kesin döneminde sertifika maliyeti AB'ye ihracat yapan firmaların kâr marjını doğrudan etkiliyor. Kalkınma bankalarıyla görüşmelerde tedarik zinciri emisyonlarına (Kapsam 3) verilen önem dikkat çekti.
14 Kasım 2026
- 2035 Is Already in the Room: Young People as Architects of Climate Solutions · Türkiye İş Bankası ve UNICEF
- Parayı Takip Etmek: İklim Finansmanı, Raporlama ve Şeffaflık · Sıfır Atık Vakfı ve finans sektörü temsilcileri
Öne çıkan: Yalnız beyana dayalı çevresel raporlamanın yeterli görülmediği; güvence denetimi ve şeffaf izleme olmadan verilen “yeşil” etiketlerin yeşil aklama riski taşıdığı vurgulandı.
Notlardan çıkan: kredi tahsisi için dört başlık
Fiziksel risk ve teminat
Teminatın bulunduğu yerin su stresi, kuraklık ve taşkın riski tahsiste değerlendirilmeli.
SKDM maliyeti
AB'ye ihracat yapan firmada tahmini karbon maliyeti nakit akışına ve borç ödeme gücüne yansıtılmalı.
Yeşil etiket için kanıt
Harcama kalemi yeşil varlık kriterleriyle eşleştirilmeli; belge ve varsa güvence raporu dosyada olmalı.
Vade boyunca izleme
Çevre izinleri ve taahhüt edilen hedefler yatırım kredisinde kredi kapanana kadar dönemsel izlenmeli.
Fotoğraflar bu bölümde yayımlanacak.
Haberler
COP31’den
16 Kasım 2026
COP31: Emlak Katılım'a Karadeniz Ticaret ve Kalkınma Bankası'ndan 25 milyon avro
5 yıl vadeli murabaha finansmanı yeşil dönüşüm yatırımlarında kullanılacak. Habere göre bu, bankanın (BSTDB) kuruluşundan beri yaptığı ilk İslami finansman işlemi.
Kaynak: CNBC-e, 16.11.2026 ↗15 Kasım 2026
COP31: Ak Lease üç uluslararası kredi anlaşması imzaladı
Asya Kalkınma Bankası ve LEAP2 fonundan 50 milyon avro ve 50 milyon dolar, Asya Altyapı Yatırım Bankası'ndan 50 milyon dolar, EBRD'den yeşil ekonomi finansman programı kapsamında 50 milyon avro. Kaynaklar yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yatırımlarının leasing yoluyla finansmanı için.
Kaynak: Türk Haber, 15.11.2026 ↗13 Kasım 2026
COP31: kalkınma bankaları 2025'te 103 milyar dolar iklim finansmanı sağladı
Düşük ve orta gelirli ülkelere giden tutar önceki yıla göre %21 arttı; 35 milyar doları uyum için. 2030 hedefi yılda 120 milyar dolar ve 65 milyar dolar ek özel sektör kaynağı.
Kaynak: PINA, 13.11.2026 ↗9 Kasım 2026
COP31 Antalya'da açıldı
BM İklim Değişikliği Sekreteri Simon Stiell "Hiçbir COP sihirli değnek değil" diyerek hedeflerden uygulamaya geçilmesini istedi. Yaklaşık 200 ülkeden 90 binden fazla kişi bekleniyor.
Kaynak: UN News ↗9 Kasım 2026
İlk gün iklim finansmanı tartışması
Gelişmekte olan ülkeler finansman başlıklarını resmî gündeme taşımak için bastırdı; uyum finansmanının üçe katlanması ayrı gündem maddesi olmadı.
Kaynak: Turkish Minute ↗